Bağlamada Standardizasyon Yazdır E-posta

Tel standardizasyonu

Tel standardizasyonu da icracıların ve yapımcıların çok sık şikayet ettikleri bir konudur. Ancak şu çok açıktır ki gerek tel kalınlıklarında gerekse tel boylarında , bağlamanın boy standardizasyonu sağlanmadan bir şey yapılamaz. Ancak tel malzemelerinin ve yapım tekniklerinin iyileştirilmesi bize standardizasyon anlamında kazanç sağlar. Çelik tellerdense sırma tellerde bu anlamda büyük problem yaşanmaktadır. Yurt dışında gitar ve başka teller için üretilen sırma teller bağlama için sert kalmakta, üstelik ince sırma tellerde sargı kısmının gevşememesini teminen kullanılan ipek ve benzeri katkı maddeleri bağlamanın diri ve sızlak ses rengini matlaştırmaktadıt. Sırma telin beraberinde getirdiği bu benzeri problemler yavaş yavaş icracıyı sırmasız tel düzenine itmektedir.

Tekne formu ve ölçüleri açısından standartlaşma

 Form anlamında standartlaşmış olmak bütün evrensel çalgıların özelliğidir. Ancak sözgelimi bütün gitarlarda ve bütün kemanlarda aynı form detaylarını bulmak mümkün değildir. Bunun temel sebebi çalgı yapımcılarının, ürettikleri çalgılara kendi ustalık karakterlerini yansıtan bir görünüm vermek istemeleridir. Örneğin kemanda ses tahrasının bombesi, salyangozun detayları, f deliklerinin yeri ve büyüklüğü gibi özellikler farklılık arzeder.  Özellikle tekne formu açısından incelendiğinde, oyma tekniğinden yaprak tekniğine geçişle birlikte, bağlamanın bu anlamda yol katettiği söylenebilir. Oyma tekniği yapımcılara teknik ve sanatsal olarak kendilerini çok daha rahat ve fazla ifade imkanı verirken aynı zamanda ehil olmayan ellerde çok ağacın da ziyan olmasına veya form olarak çok çirkin teknelerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Ancak yaprak tekniğiyle birlikte daha estetik teknelerin yapıldığı söylenebilir. Keman ve gitar örneklerinde olduğu gibi, bağlamanın form standardizasyonunda da tarzı yansıtan farklılaşmalar olacaktır.

Malzeme bakımından standardizasyon

  Bağlama yapım geleneğinin temelinde üç ana ağaç malzemesi görülür;Teknede dut , sapta gürgen(kayın), göğüste köknar . Bunların yanısıra sapta; erik, kelebek(akçaağaç), akgürgen, göğüste; ladin , teknede; gürgen, kestane, karaağaç, iğde, meşe, ceviz gibi yerli ağaçlar da görülür. Ancak 1980'lerde ithalat rejiminin serbestleştirilmesiyle özellikle Afrika kökenli ağaçlar bağlamanın malzemeleri arasına girmeye başlamıştır

Gelişmiş tüm çalgılarda malzeme yelpazesinin standartlaştırılması gerekli görülmüştür. Bunun temelinde çalgının fiziki ve akustik özellikleri gözetilerek ondan en iyi sonucun alınması amacı yatmaktadır. Her çalgının aşağı yukarı belli bir takım ses özellikleri vardır. Bu özellikleri en iyi sağlayabilecek ağaçlar çalgının malzeme yelpazesini oluşturur. Ne yazık ki bağlama üzerine yapılmış herhangi ciddi bilimsel bir çalışma yoktur. Bağlama hakkında bildiğimiz ve iddia ettiğimiz bir çok şey geçmiş kuşaklardan bize kalanlar, atölyelerde yaptığımız basit denemeler ve sezgilerimizden ibarettir.

Malzeme açısından standartlaşmanın bağlamaya getireceği birkaç faydadan bahsedilebilir. İyi bağlama üretmede bizi sonuca götürecek yöntemin içindeki bilinmeyenler ne kadar aza indirilirse, yöntem o kadar başarılı olur. Örneğin bağlamanın teknesi için gelişigüzel ağaçlar kullanmak yerine iki yada üç ağaç belirlenebilir ve bunların üzerinde denemeler yapılırsa değişkenler minimize edilmiş olur. Bu ,bağlamaya tını kalitesinde standartlaşma ve daha karakterli bir görünüm sağlarken gereksiz ağaç israfını da önlemiş olur. Tını kalitesi açısından standartlaşmış bir çalgıdan beklenen, farklı örneklerinde en az asgari tını özelliklerinin bulunabilmesidir. Gitar ve Keman gibi gelişmiş çalgılarda ‘öğrenci enstrümanı' denilen en alt kalitede dahi tını ve yapı (sağlamlık) açısından bu tür asgari özellikleri bulabilmek mümkündür.  



 

 
 

 
 
 

sazadair © 2006

tasarım:enisali