İcracıya Öneriler Yazdır E-posta

TELLER

 Bağlama, metal tel kullanılan bir çalgıdır ve diğer çalgılarla kıyaslandığında bu teller oldukça incedir. Bu, kolay kopma riskinin yanısıra, sıcaklık değişiminden daha kolay etkilenme ve erken eskime gibi bir takım sorunları beraberinde getirir. Bir telin kaliteli olup olmadığını nasıl anlarız? Tel bir ucundan tutulmak suretiyle aşağı sallandırılır. Eğer telde kıvrımlar ve bukleler oluşuyorsa çelik oranı az demektir, dolayısıyla tel kalitesizdir. İyi tel, bu pozisyonda tutulduğunda geniş dalgalar yapmalıdır. Takıldıktan sonra telin diri ve parlak tınlayıp tınlamadığı test edilmelidir. Özellikle bazı kalitesiz teller gerildikçe icracıya lastiğimsi bir his verirler. Ayrıca telin yüzeyinin pürüzsüz olması gereklidir. 

Keman, piyano, gitar, mandolin gibi birçok çalgıda sırma tel kullanılmaktadır. Ne yazık ki bağlamada kullandığımız sırma tellerin kalitesi bu çalgılarda kullanılanlardan çok düşüktür. Bunun temel sebebi batı çalgıları için üretilen sırma tellerin bağlama için sert kalması, dolayısıyla bağlama için ilkel teknikler kullanılarak sırma tel üretilmesidir. Sırma tel, normal bir çelik telin üzerine başka bir telin sarılmasıyla elde edilir. Ancak çelik telin üzerine sarılan telin  hiç oynamadan kalabilmesi önemlidir. Üreticiler bunu sağlamakta zorlandıkları için sarımda ipek katkı kullanmaktadırlar. Bu şekilde sarılan teller ‘ipekli sırma' olarak adlandırılır. İpekli sırmalar mat tınladıkları için, bağlamanın gevrek ses karakterine uymazlar, ancak buna rağmen, uzun ömürlü olduklarından büyük oranda tercih edilmektedirler. Emaye sarımlı kırmızı veya sarı sırma tellerinn ses rengi bağlamaya çok daha uygundur. Bu tür sırmalar parlak ve diri tınlar.Bir sırma tel takılmadan önce kontrol edilmeli ve sarımda herhangi bir gevşeklik olmadığına emin olunmalıdır. 0,60 ve daha kalın sırma tellerin ömrü normal çelik tellerden daha fazladır. Dolayısıyla bunlar iki seferde bir değiştirilebilirler. Yaygın bir yanlış uygulama tellerin takım halinde değil, bir yada ikisini değiştirmektir. Bu akortta probleme sebep olur.

Bam teller ile çelik teller çap farklarından dolayı uyumsuzluk gösterirler. Boş telde iken aynı sese tam olarak akortlanan aynı tel sırasındaki sırma ve çelik tel, perdeye basıldığında farklılaşır. Bu farklılaşma özellikle tiz perdelerde çok rahat algılanır ve kulakta çarpma, çatallaşma gibi bir his uyandırır. Özellikle sırma telin kalitesizliği bunu artırıcı bir unsurdur. Bu durum orta boy sazlarda çok rahatsız edici olmayabilir. Ancak Çöğür ve Divan boylarında kalın sırmalar kullanıldığından belki rahatsızlık yapabilir. Bu durumda yapılacak şey sırma tellerin köprü eşik üzerinde ortalama 1-1,5 mm kadar geriden basmasını sağlayacak bir çentik açmaktır. Diğer bir deyişle sırma telin tel boyunu 1-1,5 mm. kadar artırmak gereklidir. Bunun için özel bir köprü eşik yaptırmak gerekir.


  Mikrometre           
 

 
 

 
 
 

sazadair © 2006

tasarım:enisali