GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TÜRK LÜTİYELERİ Yazdır E-posta

Zeynel Abidin Cümbüş (1881-1947)

 

 

Üsküp'te doğmuştur, ilk mektebi Üsküp'te okuduktan sonda Askeri Rüştiyeyi

bitirmiştir. Tophane fabrikalarında uzun zaman ustalık etmiş daha sonra izmir'de Beyler sokağında dükkan açarak çalgı imaline başlamıştır.İşini İstanbul'a naklettikten sonra Ud benzeri ve alüminyum gövdeli "Cümbüş" adım verdiği çalgıyı imal etmiştir (1929). Madeni ve gür sesli bu çalgı Türk musikisinin diğer çalgıları ile ses uyumu sağlayamadığından sanat çevrelerinde tutulmamasına rağmen piyasa musikisinde özellikle sahne ve gazinolarda çok yayılmış ve tutulmuştur. İlk yapım Cümbüşlerden birini Atatürk'e, birini de İran Şahı Rıza Pehlevi'ye hediye etmiştir. Cümbüş ile katıldığı Prag ve Kahire sergilerinde ödül kazanmıştır. Bu icadını Cumhurbaşkanlığı Musiki Heyeti Şefliğine de bildirmiştir. Heyetin şefi Zeki Bey (Üngör)'in verdiği rapor musiki tarihimiz bakımından son derece ilginçtir. Yıllarca Türk musikisi hakkında olumsuz girişim de bulunan Zeki beyin sanat anlayışını bu rapor çok açık ortaya koymaktadır:

 

"Riyaseti Cumhur Musiki Heyeti Şefliği

 

Memleketimizde senelerce devam eden sa'yü gayretile maruf musiki san'atkarlarmızdan Zeynel Abidin Beyin bu defa alemi medeniyetle vücude getirmiş olduğu yeni ve (Cünbüş musiki aleti) namındaki aletin üzerinde sapları değiştirilmek suretiyle garp musikisi aleti olan kitare, mandolin ve banco hakiki saddlarma faik olarak vazife ifa ettiği bit'tetkik anlaşılmıştır. Şark musikisine ait ut, tanbur ve coşkun gib aletlerin keza saplar değiştirilmek suretiyle bir gövde üzerinde umum sazlarm kendilerine mahsus sodalarım bu fenni alet daha müsait suretle inkıtasız ahenktar olarak işittirmektedir. Şayanı takdir ve tebrik olarak bu sanatkar TÜRK üstadımızın yapmış olduğu kemanları da Avrupa kemanlarına müsavi derecede olup usanmaz mesaisiyle istikbalde daha fevkaladelerini vücude getirmek kudretinde olduğu bu kemanınnda ince muayenelerden geçirilmek suretile anlaşıldığım mübeyyin rapordur. 27/1/1930, RM H., Şef,ZEKi"

 

Firma sonradan Cümbüş tanbur ve Cümbüş yaylı tanbur da yapmıştır. Zeynel Abidin Cümbüş'ün bugün hayatta olmayan Fethi (1906) ve Cemal (1912) adlı iki oğlu olmuştur. Kurduğu firma bugün İstanbul Atatürk Bulvarı'nda torunu Naci Cümbüş tarafından devam ettirilmektedir.

 

Hamza (1884-1915)

 

Hamza usta Kütahya Tavşanlı'da doğmuştur. Bağlama ustası olan babası Ali ustadan bağlama tipi çalgıları yapmayı öğrenmiş ve babasının ölümünden sonra istanbul'a gelerek zamanın ünlü ud ustası Manol ile tanışmış ve ondan da ud yapımını öğrenerek Çemberlitaş civarında açtığı dükkanında ud yapımına başlamıştır. Beğenilen udlarında Manol yapımı etkileri görülmüştür, İstanbul'da vefat etmiştir.

 

Ud etiketi: Mekteb-i Sanayi mezunu Hamza usta, 1926, İstanbul



 

 
 

 
 
 

sazadair © 2006

tasarım:enisali