...
  

İnsanoğlunun tabiatla yüzyıllardır sürdürdüğü mücadelenin küçük bir parçasıdır çalgı yapımı. Belki en az önemseneni, en az hayati olani. Bu, ağaca şekil verip, ses alma mücadelesidir.

Çalgı yaparken aslında çok bilmediğimiz bir iş yapar, yaptığımıza da razı oluruz. Çünkü en basit çalgı bile bin bilinmeyenli, henüz çözülememiş bir denklemdir. Aynı malzemeyle, aynı işçilikle yapılmış hiçbir çalgı birbirinin aynısı değildir. Her çalgı özellikleri itibariyle tektir, eşsizdir.

Basit fizik, matematik kuralları kılavuzluk eder çalgı yaparken bize. Ama salt bu kurallara uymak yeterli değildir. Çünkü her şeyin olduğu gibi bağlamanın da ölçülmesi zor özellikleri vardır, ölçülebilir olanlara ilaveten.Yani matematiğin, ve fiziğin bize 'iyi çalgi' diye önerdiği şey nicelik olarak iyidir. Peki ya nitelik?

 İnsanın sesin niteliğini ne kadar (az) anlayabildiğinin en önemli kanıtı onun sesi nasıl sıfatlandırdığıdır. Sesi tarif ederken aslında başka objeleri niteleyen sıfatlar kullanır; 'buğulu, bıçkın, gevrek, sızlak, metalik, kof...'. Demek ki aslinda ses pek de net tarif edilemez.

Çalgı icracısının veya yapımcısının tıkandığı nokta da budur. Çalgısıyla ve seslerle arasındaki ilişki özeldir. Bu ilişki iki kişiliktir ve tek aracı sezgileridir. En zoru da bunu üçüncü kişilere izah edebilmektir. İşte bu nedenle genelde müzikte, özelde de çalgıda ortak bir zevk yakalamak, aynı dilden konuşmak çok zordur.

Bağlama (ve akrabaları) Balkanlardan Orta Asya'ya uzanan çok geniş bir cografyada kullanılagelmekle birlikte en gelişmiş haline Anadolu'da ulaşmıştır. Öyle ki bağlamanın uluslararasi literatürdeki adı "anatolian lute" (andolu lutu)dur. Ancak  bu 'değer' hakkında bulunabilecek bilgi ve belge, çok sınırlı, yüzeysel ve yanlışlarla doludur. Okuyacağınız çalışmalar, bağlama üzerine deneysel araştırmalar yapan bir bilim adamının değil, bağlamaya bilimin penceresinden gönül gözüyle bakan bir bağlama yapımcısının ve icracısının ürünüdür. Bu çalışmada aktarılan bilgiler, büyük oranda usta-çırak ilişkisi çerçevesinde edinilmiş bilgilerdir.

  

Fotoğraflar Baykal Tülek
 

 
 

Evvel Zaman Sazı






Kimler Online

 
 
 

sazadair © 2006

tasarım:enisali